Эндемик

Анықтама

Эндемик (грек. endemos — жергілікті) — ареалы белгілі бір аумақпен — аралмен, тау жүйесімен, өзен алабымен немесе елмен — шектелген түр немесе жоғарырақ таксон. Осы аумақтан тыс түр табиғатта кездеспейді.

Эндемиктер неге пайда болады

Эндемизм оқшаулану нәтижесінде туындайды: популяция қалған ареалдан теңіз, тау жүйесі, шөл немесе қашықтықпен бөлінгенде және тәуелсіз эволюцияланғанда. Мыңдаған ұрпақтан кейін оқшауланған топ бастапқы түрмен шағылмайтын дәрежеге өзгереді.

Көбелектер эндемизмінің негізгі орталықтары:

• Аралдар: Мадагаскар, Борнео, Жаңа Гвинея, Гавайи
• Тау жүйелері: Анд, Гималай, Кавказ, Эфиопия таулары
• Оқшауланған биомдар: ОАР Кап флористикалық аймағы

Эндемизм және қорғау

Эндемиктер ерекше осал: олардың тұратын жалғыз жерін жойсаңыз, түрді жоясыз. Эндемик көбелек түрлерінің көпшілігі ұлттық немесе халықаралық Қызыл кітаптарға енгізілген.

Эндемиктің қарама-қарсысы — космополит: кең ареалы бар, бірнеше материкте кездесетін түр. Көбелектер арасында космополит мысалы — репейница (Vanessa cardui).

Қараңыз: ареал, сирек көбелектер.