Эклозия

Анықтама

Эклозия (фр. éclosion — шығу) — ересек насекоманың қуыршақтан шығуы. Көбелектерге қатысты бұл метаморфоздың аяқталу сәті: қозғалмайтын қуыршақтан қанатты имаго пайда болады.

Эклозия қалай болады

1. Дайындық. Эклозиядан бірнеше сағат бұрын қуыршақ қабығы мөлдірленеді — арқасында болашақ көбелектің бүгілген қанаттары көрінеді. Бұл шығу жақын екенінің сенімді белгісі.

2. Қабықты жару. Насекома денесіндегі гемолимфа қысымы күрт артады. Қуыршақ қабығы арнайы жару сызықтары бойынша жарылады — жиі бас пен кеуде аймағында.

3. Шығу. Көбелек аяқтарын созады, тіреуге бекінеді және ішін шығарады. Бұл сәтте қанаттар қатты бүгілген және жұмсақ — ұшуға әлі жарамсыз.

4. Қанаттарды керу. Көбелек қанат жилкалары арқылы гемолимфаны белсенді түрде айдайды. Қанаттар ашылады және қалыпты өлсемге дейін ұлғаяды. Процесс түрге және температураға байланысты 20 минуттан 3 сағатқа дейін.

5. Склеротизация. Хитин қабығы қатып, көбелек бірінші ұшуға дайын.

Эклозия кезінде не істеуге болмайды

Негізгі ереже: қанаттар керіліп қатаятынша көбелекті ұстамау. Ерте ұстасаңыз немесе ол құласа, қанаттар деформацияланған күйде қатып қалады — бұны түзету мүмкін емес.

Эклозияны жасанды түрде жылдамдату (жылу, ылғал) де қауіпті: көбелек мерзімінен бұрын шығып, қаза табуы мүмкін.

Эклозия уақыты

Көптеген түрлер қуыршақтан таңертеңгі сағаттарда шығады — бұл оңтайлы температура мен салыстырмалы ылғалдылықта қанаттарды керу мүмкіндігін арттырады. Эклозия сәті ішкі биологиялық сағатпен бақыланатыны тәжірибемен дәлелденген.

Даму сатылары туралы толығырақ — өмір циклі мақаласында.